BRAIGHT Blueprint
AI bereidt voor. Jij beslist.
De Blueprint helpt je één taak helder in te richten: wat doet AI, wat doet een mens, welke informatie is nodig en wanneer is het goed genoeg? Begin klein en bouw alleen verder als het werkt.
Neem contact opJe hoeft de methode niet te kennen of een scan te doen om te beginnen.
Voorbeeld · een klantaanvraag
Klant stelt een vraag
AI bereidt een concept voor
Jij controleert en beslist
Jij verstuurt het antwoord
De menselijke beslissing zit bewust vóór verzending.
Zo werkt het in de praktijk
Volg één klantaanvraag.
Dit is een illustratief voorbeeld, geen klantcase. De controlepunten hangen af van jouw proces en gegevens.
- 01
Een klant stelt een vraag
AI doetNog niets.
Jij doetJe bepaalt welke aanvragen geschikt zijn en welke gegevens gebruikt mogen worden.
GrensGeen klantgegevens naar een onbekende tool.
ControleIs de vraag volledig en toegestaan?
- 02
AI maakt een concept
AI doetLeest aangewezen informatie en bereidt een antwoord voor.
Jij doetJe stelt de bron en schrijfinstructies vast.
GrensAI doet geen toezegging over prijs of levering.
ControleKloppen bron, feiten en toon?
- 03
Een mens beslist
AI doetToont het concept en eventueel de gebruikte bronnen.
Jij doetJe wijzigt, keurt goed of wijst het af.
GrensGeen automatisch bericht aan de klant.
ControleZijn uitzonderingen en gevoelige vragen herkend?
- 04
Je verstuurt en leert
AI doetKan correcties voor evaluatie vastleggen als dat is ingericht.
Jij doetJe verstuurt het antwoord en beoordeelt later fouten en tijdsbesteding.
GrensWijzigingen aan de werkwijze krijgen opnieuw een controle.
ControleLevert dit echt waarde op, zonder extra risico?
Zeven vragen, één werkbare keuze
Wat moet je vooraf afspreken?
BRAIGHT geeft taal aan de keuzes achter een goede toepassing. De letters zijn ontwerpvragen, geen score of verplichte volgorde.
Welke uitkomst verandert aantoonbaar?Business value
Wat kan misgaan en wie ondervindt daar gevolgen van?Risk
Welke beslissingen en acties mag het systeem zelfstandig nemen?Autonomy
Welke context, bronnen en persoonsgegevens zijn toegestaan?Information
Wie is eigenaar, keurt goed en kan ingrijpen?Governance
Waar controleert, corrigeert of stopt een mens?Human control
Welke modellen, tools, integraties en fallback zijn nodig?Technology
De acht AI-niveaus
Welke inzet past bij het werk?
De niveaus helpen bij het gesprek over een passende eerste stap. Het is geen ranglijst: een app kan een eenvoudige assistent bevatten en meer beheer betekent niet automatisch meer zelfstandigheid voor AI.
Bekijk de acht manieren om AI in te zetten
- 01
Begrijpen en afspreken
AI wordt nog niet in een vast proces ingezet; het team leert kansen, grenzen en veilig gebruik herkennen.
Menselijke controle: Een eigenaar legt vast welke data, taken en hulpmiddelen wel en niet passen.
- 02
Persoonlijke assistent
AI ondersteunt één persoon bij afgebakende taken zonder zelfstandig vervolgstappen uit te voeren.
Menselijke controle: De gebruiker beoordeelt iedere uitkomst voordat die het werkproces in gaat.
- 03
Teamkennis
AI zoekt en formuleert antwoorden op basis van aangewezen interne bronnen.
Menselijke controle: Bronverwijzing, toegangsrechten en een inhoudelijk eigenaar maken antwoorden controleerbaar.
- 04
Procesondersteuning
AI vat samen, classificeert of maakt een concept voor één duidelijk afgebakende processtap.
Menselijke controle: Een medewerker beoordeelt context, kwaliteit en uitzonderingen en neemt de beslissing.
- 05
Workflowautomatisering
Een vaste workflow verbindt systemen en stappen. AI ondersteunt onderdelen zoals indelen, samenvatten of een concept maken.
Menselijke controle: Regels, logging, foutafhandeling en een stopmogelijkheid houden de workflow beheersbaar.
- 06
Begrensde agent
Een agent kiest uit toegestane acties, gebruikt aangewezen hulpmiddelen en werkt naar één doel.
Menselijke controle: Een beperkte actielijst, budget, logging, escalatieregels en menselijke beslismomenten begrenzen autonomie.
- 07
AI-product of app
AI vormt een herkenbaar onderdeel van een app, dienst of klantreis met eigen gebruikerservaring.
Menselijke controle: Producteigenaarschap, evaluaties, privacykeuzes, support en terugvalgedrag zijn onderdeel van het ontwerp.
- 08
Beheerde AI-capability
Teams gebruiken meerdere toepassingen met gedeelde standaarden, monitoring en herbruikbare onderdelen.
Menselijke controle: Portfolio-eigenaarschap, toegangsbeheer, evaluaties, kostenbewaking en wijzigingsbeheer gelden organisatiebreed.
Voor wie verder wil ontwerpen
Vier keuzes blijven apart.
Na de werkvraag kun je de toepassing preciezer beschrijven. Een technisch uitgebreid systeem is niet vanzelf beter getest of veiliger.
Patroon P0–P8Hoe is de toepassing opgebouwd?
Autonomie A0–A6Wat mag AI zelf beslissen of doen?
Bewijs E0–E4Wat is met voorbeelden, tests en monitoring aangetoond?
RisicoWelke gevolgen en gegevens vragen extra grenzen?
Bekijk de technische patronen
Deze indeling beschrijft de opbouw van één toepassing. P0–P8 zijn geen volgende versie van de acht AI-niveaus. Kies alleen de technische details die helpen om een echt besluit te nemen.
P0RegelautomatiseringVaste invoer, vaste regels, voorspelbare uitvoer.
Software voert expliciete beslisregels uit. Er wordt geen generatief model gebruikt.
- Voorbeeld
- Een websiteformulier valideert een KvK-nummer en maakt bij een geldige aanvraag een CRM-taak.
- Menselijke rol
- Beheert regels en behandelt uitzonderingen
- Te controleren
- Minimale gegevens, invoervalidatie, rollen en transactielog
P1Los modelEen mens vraagt, een model antwoordt.
Een generatief model produceert tekst of beeld zonder vaste bedrijfscontext of eigen tools.
- Voorbeeld
- Een medewerker vraagt in een chat om drie varianten voor een klantmail.
- Menselijke rol
- Controleert feiten, toon en verzending
- Te controleren
- Geen vertrouwelijke data in publieke tools; bewaarbeleid en gebruiksafspraken
P2Context-assistentAntwoorden vanuit toegestane bedrijfsbronnen.
Een model krijgt geselecteerde documenten, data of instructies als context en verwijst naar herleidbare bronnen.
- Voorbeeld
- Een kennisassistent beantwoordt een vraag over verlofbeleid met links naar de juiste HR-documenten.
- Menselijke rol
- Beoordeelt bij twijfel en onderhoudt bronnen
- Te controleren
- Toegangsrechten vóór retrieval, bronfiltering, geen cross-tenant lekken
P3CopilotAI bereidt werk voor in het bestaande proces.
AI ondersteunt een specifieke taak in de werkomgeving; de mens blijft uitvoerder en eindverantwoordelijke.
- Voorbeeld
- In het CRM vat AI het klantdossier samen en zet een concept-opvolgmail klaar.
- Menselijke rol
- Past aan, accordeert en verstuurt
- Te controleren
- Least privilege, veldmaskering, duidelijke conceptstatus
P4AI-workflowGeneratieve stappen in een vooraf ontworpen proces.
AI voert één of meer generatieve stappen uit binnen een vaste volgorde, met expliciete routes en controlepunten.
- Voorbeeld
- Een aanvraag wordt geclassificeerd, samengevat en als concepttaak naar de juiste behandelaar gestuurd.
- Menselijke rol
- Behandelt uitzonderingen en gevoelige uitkomsten
- Te controleren
- Schema-validatie, time-outs, idempotentie, menselijke gates
P5Begrensde agentHet systeem kiest zelf stappen en tools binnen één opdracht.
Een agent plant tussenstappen, gebruikt toegestane tools en herstelt beperkte fouten om een afgebakende opdracht te voltooien.
- Voorbeeld
- Een offerte-agent verzamelt productgegevens, rekent opties door en maakt een onderbouwd conceptvoorstel.
- Menselijke rol
- Keurt beslissingen met impact expliciet goed
- Te controleren
- Tool allowlist, budgetlimiet, sandbox, goedkeuringspoorten, kill switch
P6Digitale werkerEen agent beheert zelfstandig een begrensde werkbak.
Een persistente agent reageert op triggers, beheert status en voert terugkerende taken uit binnen service- en escalatiegrenzen.
- Voorbeeld
- Een service-agent bewaakt de supportinbox, verrijkt tickets, lost standaardvragen op en escaleert uitzonderingen.
- Menselijke rol
- Bewaakt KPI's, uitzonderingen en incidenten
- Te controleren
- Gescheiden identiteit, beperkte scope, queue-controls, monitoring, noodstop
P7AgententeamSpecialisten werken samen aan één controleerbaar resultaat.
Meerdere gespecialiseerde agents verdelen rollen, wisselen artefacten uit en worden door een orkestrator en kwaliteitsgate gecoördineerd.
- Voorbeeld
- Een researchagent verzamelt bronnen, een analist maakt conclusies en een reviewer controleert claims vóór oplevering.
- Menselijke rol
- Stelt rolgrenzen vast en keurt de einduitkomst goed
- Te controleren
- Gescheiden toolrechten, expliciete overdracht, provenance, conflict- en lusdetectie
P8Adaptief systeemHet systeem stelt verbeteringen voor en bewijst ze vóór invoering.
Een agentsysteem analyseert prestaties en stelt wijzigingen in prompts, routes of tools voor; sandbox-evaluatie en menselijke vrijgave blijven verplicht.
- Voorbeeld
- Een operationsysteem ontdekt terugkerende escalaties, stelt een aangepaste route voor en vergelijkt die offline met de huidige versie.
- Menselijke rol
- Autoriseert iedere productiewijziging en bewaakt incidenten
- Te controleren
- Immutable baseline, sandbox, signed releases, scheiding voorstel/vrijgave, rollback
Autonomie A0–A6
- A0 · Geen AI-autoriteitHet systeem voert alleen vaste regels uit.
- A1 · AdviserenAI maakt inhoud; een mens gebruikt of verwerpt die.
- A2 · VoorbereidenAI vult een taak of concept in; een mens voltooit de actie.
- A3 · Handelen met goedkeuringAI kiest of start acties na expliciete menselijke toestemming.
- A4 · Begrensd handelenAI handelt zelfstandig binnen vooraf vastgelegde grenzen.
- A5 · Operationele delegatieAI beheert doorlopend een afgebakend werkgebied met monitoring.
- A6 · Aanpassingen voorstellenAI mag verbeteringen voorstellen; testen en vrijgave blijven gecontroleerd.
Bewijs E0–E4
- E0 · OnbewezenGeen vaste acceptatiecriteria of herhaalbare test.
- E1 · Handmatig bekekenVoorbeelden zijn beoordeeld, maar nog niet systematisch gemeten.
- E2 · Herhaalbaar getestEen vaste testset is uitgevoerd tegen vooraf afgesproken acceptatiegrenzen.
- E3 · Productie bewaaktEen eigenaar volgt kwaliteit, kosten, fouten en uitzonderingen in gebruik.
- E4 · Continu aantoonbaarTests, monitoring, incidenten en wijzigingen vormen één bewijsdossier.
Van idee naar werkende toepassing
Neem de kleinste nuttige stap.
We beginnen bij jouw vraag. Een uur sparren, samen oefenen of iets bouwen: we bespreken welke hulp past. Wil je liever eerst zelf nadenken? De scan is een optioneel hulpmiddel om je vragen te ordenen.
Neem contact opAI Werkplaats-AuditOnderzoek kansen, proces, nulmeting, informatie en risico voordat je kiest.Bekijk de audit →
AI Pilot SprintTest één afgebakende toepassing met echte voorbeelden en uitzonderingen.Bekijk de pilot →
AI-geletterdheid workshopMaak praktische werkafspraken en oefen met je team.Bekijk de workshop →